Miejsce do składowania materiałów budowlanych warto wyznaczyć jeszcze przed pierwszymi większymi dostawami. Powinno mieć równe, stabilne, odpowiednio utwardzone i odwodnione podłoże, a jednocześnie zapewniać dostęp samochodom dostawczym i sprzętowi wykorzystywanemu do rozładunku. Trzeba również sprawdzić, czy składowane materiały nie zablokują późniejszych robót, przejazdów ani dojścia do budynku.
Dobra organizacja nie polega więc tylko na znalezieniu wolnego fragmentu działki. Znaczenie ma położenie strefy względem budynku, wykopów i drogi dojazdowej, sposób przygotowania gruntu, kolejność dostaw oraz to, jak materiały będą pobierane podczas kolejnych etapów budowy.
Jak powinno wyglądać miejsce do składowania materiałów budowlanych?
Jeżeli trzeba zdecydować, gdzie składować materiały na budowie, warto zacząć od wyznaczenia oddzielnej strefy, która nie będzie przypadkowo zmieniała położenia po każdej dostawie. Powierzchnia powinna być wyrównana, stabilna i przygotowana na obciążenia wynikające z masy składowanych materiałów. Nie może być przy tym lokalnym zagłębieniem, w którym po deszczu długo utrzymuje się woda.
Miejsce powinno być dostępne zarówno podczas rozładunku, jak i późniejszego pobierania materiałów. Paleta ustawiona bardzo blisko budynku może wydawać się wygodna, ale przestaje nią być, jeżeli za kilka tygodni w tym samym miejscu potrzebny będzie przejazd maszyny, montaż rusztowania albo wykonanie przyłącza.
W praktyce miejsce składowania trzeba oceniać w kontekście całego placu budowy. Oprócz samej powierzchni pod materiały potrzebna jest przestrzeń komunikacyjna. Należy pozostawić możliwość przejścia, przejazdu oraz wykonania rozładunku bez ustawiania kolejnych partii towaru w przypadkowych miejscach.
Ile miejsca trzeba przewidzieć?
Nie istnieje jedna powierzchnia odpowiednia dla każdej budowy. Zapotrzebowanie zależy od liczby palet, rodzaju dostarczanych materiałów, wielkości działki, kolejności prac i częstotliwości dostaw. Inaczej będzie wyglądać zaplecze przy jednoczesnej dostawie dużej liczby elementów murowych, a inaczej wtedy, gdy materiały przyjeżdżają partiami odpowiadającymi kolejnym etapom robót.
Na ograniczonej przestrzeni szczególnie istotne staje się powiązanie wielkości zapasu z harmonogramem. Zamiast zajmować większość działki materiałami potrzebnymi dopiero za kilka tygodni, można zaplanować mniejsze i częstsze dostawy. Szczegółowego podejścia wymaga zwłaszcza składowanie na małej działce, ponieważ tam każda paleta może wpływać na możliwość przejazdu lub prowadzenia kolejnych robót.
Gdzie wyznaczyć strefę składowania na działce?
Najwygodniejsza lokalizacja nie zawsze oznacza miejsce położone najbliżej budynku. Pod uwagę warto wziąć planowany obrys obiektu, wykopy, drogi tymczasowe, miejsce pracy maszyn oraz powierzchnie, które później będą potrzebne do wykonania elewacji, przyłączy albo zagospodarowania terenu.
Przed wyznaczeniem strefy dobrze przeanalizować przynajmniej kilka kolejnych etapów budowy. Jeżeli w danym pasie działki ma powstać wykop instalacyjny, nie ma sensu zajmować go paletami tylko dlatego, że aktualnie jest pusty. Podobnie materiałów nie powinno się ustawiać w sposób wymuszający ich ponowne przeniesienie przed każdym wjazdem koparki czy samochodu dostawczego.
To, jak rozmieścić materiały na placu budowy, zależy również od miejsca ich późniejszego wykorzystania. Produkty potrzebne w najbliższej kolejności powinny pozostać łatwo dostępne. Materiały przeznaczone na późniejsze etapy nie powinny zajmować najdogodniejszej strefy rozładunku.
Nie planuj składu w miejscu przyszłych robót
Każde dodatkowe przeniesienie ciężkich materiałów oznacza więcej pracy, a czasem również konieczność ponownego użycia sprzętu. Zwiększa się przy tym ryzyko uszkodzenia opakowań albo samych wyrobów.
Dlatego przed pierwszą dostawą warto zestawić plan składowania z kolejnością robót. Należy uwzględnić nie tylko aktualny stan działki, ale też przestrzeń potrzebną później na rusztowania, drogi komunikacyjne, kontenery, sprzęt i miejsca czasowego odkładania materiałów używanych przez ekipę.
Zachowaj wymagane odległości i bezpieczne strefy
Organizacja składowiska podlega również wymaganiom bezpieczeństwa. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 6 lutego 2003 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych wskazuje między innymi, że stosy materiałów należy sytuować w odległości nie mniejszej niż 0,75 m od ogrodzeń lub zabudowań oraz 5 m od stałego stanowiska pracy. Materiałów nie należy także opierać o płoty, słupy, ściany budynków ani inne elementy, które nie są do tego przeznaczone.
Szczególnego traktowania wymaga sąsiedztwo wykopów. Przy obudowanych ścianach wykopu składowanie urobku, materiałów i wyrobów w odległości mniejszej niż 0,6 m od krawędzi jest zabronione, przy czym obciążenie musi być uwzględnione przy doborze obudowy. W przypadku wykopu nieobudowanego materiały nie mogą znajdować się w strefie klina naturalnego odłamu gruntu. Parametry i bezpieczne położenie składu w bezpośrednim sąsiedztwie robót ziemnych powinny wynikać z warunków na konkretnej budowie, a nie z orientacyjnej oceny terenu.
Jak przygotować podłoże pod składowanie materiałów?
Przygotowanie podłoża obejmuje trzy różne kwestie: wyrównanie powierzchni, zapewnienie odpowiedniej nośności oraz odprowadzenie wody. Samo wizualne wyrównanie ziemi nie oznacza jeszcze, że miejsce nadaje się pod ciężkie palety.
Wspomniane rozporządzenie dotyczące BHP podczas wykonywania robót budowlanych wymaga wyznaczenia, utwardzenia i odwodnienia miejsc przeznaczonych do składowania materiałów i wyrobów. Materiały powinny być składowane na podłożu wyrównanym do poziomu.
Sposób utwardzenia trzeba dopasować do warunków gruntowych oraz przewidywanych obciążeń. Innego przygotowania może wymagać stabilny grunt przeznaczony wyłącznie pod kilka palet, a innego nawodniona lub łatwo koleinująca się część działki, po której dodatkowo mają poruszać się ciężkie samochody. Nie ma jednej uniwersalnej grubości warstwy kruszywa odpowiedniej dla każdej sytuacji.
Czy materiały można ustawić bezpośrednio na ziemi?
Nie powinno się zakładać, że każdy fragment gruntu zapewnia odpowiednią podstawę. Problemem może być humus, świeżo naruszona ziemia, błoto, nierówności albo grunt, który szybko traci nośność pod wpływem deszczu. Ciężka paleta może w takich warunkach przechylić się albo miejscowo osiąść.
Sposób bezpośredniego podparcia konkretnego materiału zależy natomiast od jego rodzaju i wymagań producenta. Przy przygotowywaniu placu najważniejsze jest więc stworzenie stabilnej strefy bazowej, a dopiero później dobranie sposobu ułożenia poszczególnych wyrobów.
Jak ograniczyć problemy z wodą?
Miejsce składowania nie powinno znajdować się w naturalnym obniżeniu terenu. Powierzchnię należy przygotować tak, aby woda opadowa mogła odpływać i nie tworzyła rozlewisk pod paletami ani na trasie dojścia i transportu.
Po intensywnym deszczu warto sprawdzić, czy nie pojawiły się koleiny, wypłukane fragmenty podłoża lub lokalne zastoiska. Takie objawy mogą wskazywać, że przed kolejną ciężką dostawą potrzebne jest poprawienie powierzchni.
Warto przy tym rozróżnić odwodnienie samego placu od ochrony materiału przed wilgocią. To dwa odrębne zagadnienia. Nawet prawidłowo przygotowana nawierzchnia nie zastępuje wymagań dotyczących przechowywania produktów wrażliwych na wodę.
Zaplanuj dojazd i rozładunek przed pierwszą dostawą
Dobrze przygotowana strefa składowania jest niewiele warta, jeżeli samochód z materiałem nie może do niej bezpiecznie dojechać albo sprzęt rozładunkowy nie pozwala umieścić palet w zaplanowanym miejscu.
Przed dostawą trzeba sprawdzić trasę od wjazdu na działkę do miejsca rozładunku. Znaczenie mają szerokość i wysokość przejazdu, stabilność nawierzchni, promienie skrętu, możliwość ustawienia pojazdu oraz przeszkody znajdujące się w sąsiedztwie. Trzeba też uwzględnić drzewa, ogrodzenia, wykopy, elementy budynku i istniejącą infrastrukturę.
Jeżeli materiał ma być zdejmowany przy użyciu hydraulicznego dźwigu samochodowego HDS, wcześniej należy uzgodnić możliwości ustawienia pojazdu oraz zasięg rozładunku. Nie należy zakładać, że kierowca będzie mógł ustawić każdą paletę w dowolnym punkcie działki.
Miejsce rozładunku nie zawsze jest miejscem docelowego składowania
Na ciasnym albo trudno dostępnym placu samochód może zatrzymać się tylko w określonym miejscu. Wtedy warto wcześniej ustalić, czy materiał można bezpiecznie przenieść dalej dostępnym sprzętem, czy lepiej zmienić lokalizację składowiska.
Istotna jest również nośność drogi dojazdowej. Nawierzchnia wystarczająca dla samochodu osobowego nie musi zachowywać się tak samo pod znacznie cięższym pojazdem dostawczym. Jeżeli warunki gruntowe, przebieg wykopów albo dopuszczalne obciążenia budzą wątpliwości, trasę przejazdu trzeba ustalić na podstawie warunków konkretnej budowy.
Jak rozmieścić materiały na placu budowy?
Po przygotowaniu podłoża można podzielić składowisko na funkcjonalne strefy. Nie chodzi o tworzenie skomplikowanego magazynu, lecz o takie rozmieszczenie dostaw, aby można było pobrać potrzebny materiał bez przekładania kilku innych partii.
Oddzielnych miejsc mogą wymagać materiały paletyzowane, sypkie, długie elementy oraz produkty, dla których producent przewiduje określone warunki przechowywania. Układ powinien zachowywać drożność ciągów komunikacyjnych i umożliwiać dostęp do każdej grupy potrzebnej na danym etapie.
Materiały warto grupować także według kolejności wykorzystania. Jeżeli paleta potrzebna jako pierwsza zostanie ustawiona za kilkoma dostawami przeznaczonymi na później, funkcjonalność składu szybko się pogorszy. Z tego samego powodu dobrze przed każdym większym transportem sprawdzić, ile wolnej przestrzeni faktycznie pozostało.
Nie wszystkie produkty mogą być traktowane w taki sam sposób. Szczególnej ochrony wymagają między innymi materiały workowane wrażliwe na zawilgocenie, dlatego przechowywanie cementu na budowie trzeba rozpatrywać według wymagań właściwych dla tego produktu, a nie tylko według ogólnych zasad organizacji placu.
Co sprawdzić przed przyjazdem pierwszej dostawy?
Przed zamówieniem transportu warto przejść po planowanej trasie samochodu i obejrzeć strefę składowania już z perspektywy rozładunku. Pozwala to wychwycić problemy, które na planie działki mogą nie być oczywiste.
Do sprawdzenia pozostaje przede wszystkim:
- czy składowisko nie koliduje z najbliższymi robotami, wykopami i przejazdami;
- czy podłoże jest równe, stabilne, utwardzone odpowiednio do przewidywanego obciążenia i odwodnione;
- czy droga dostawy pozwala na bezpieczny dojazd oraz ustawienie pojazdu;
- czy sprzęt rozładunkowy może umieścić materiał w zaplanowanej strefie;
- czy zachowano wymagane odległości od ogrodzeń, zabudowań, stanowisk pracy i wykopów;
- czy po ustawieniu materiałów nadal pozostaną drożne przejścia i drogi komunikacyjne;
- czy kolejność ustawienia palet odpowiada kolejności ich wykorzystania;
- czy wielkość jednorazowej dostawy nie przekracza rzeczywistych możliwości placu.
Tak przygotowane miejsce ogranicza niepotrzebne przenoszenie materiałów i pozwala prowadzić dostawy zgodnie z postępem robót. Najważniejsze jest połączenie stabilnego podłoża, sprawnej komunikacji i rozmieszczenia odpowiadającego harmonogramowi budowy, zamiast traktowania wolnej części działki jako przypadkowego magazynu.
